Kimono

Từ kimono thường được dùng theo nghĩa hẹp, chỉ loại trang phục truyền thống của Nhật Bản dành cho cả phụ nữ và đàn ông. Đây là loại áo quấn quanh người, tay áo hình chữ nhật và thắt bằng đai (obi). Từ kimono cũng được dùng theo nghĩa rộng để chỉ chung các quần áo của người Nhật, tương phản với âu phục, tức là quần áo kiểu phương Tây. Kimono vốn là loại áo kosode, một loại áo lót trong thời Nara (710-794) rồi trở thành áo mặc thường ngày vào khoảng giữa thế kỷ 16. Mãi đến thế kỷ 18 tên gọi kimono mới được dùng rộng rãi.

Kimono bao gồm loại hitoe tức là kimono không lót, awase tức là kimono có lót và wataire tức là kimono chần bông. Người ta thường mặc kimono không lót từ tháng 6 đến tháng 9. Kimono có lót thường được mặc từ tháng 10 đến tháng 5 và chủ yếu làm bằng lụa, vải len hoặc sợi tổng hợp. Loại chần bông để mặc vào giữa mùa đông.

Những phong cách, màu sắc và kiểu dáng của loại áo kimono mà người ta mặc ngày nay mới được tiêu chuẩn hóa cách đây hơn 1 thế kỷ. Vào cuối thời Edo (1603-1868), trong tầng lớp thương nhân đang trỗi dậy của Nhật Bản nảy sinh một ý thức độc lập về phong cách, hơi mang tính phô trương với màu sắc rực rỡ. Để chấm dứt sự phô trương quá mức và khuyến khích mặc những kiểu áo giản dị hơn, chính quyền tướng quân Tokugawa đề ra một loạt các quy định, cấm người bình thường không được mặc kimono thêu thùa màu sắc sặc sỡ hoặc dệt sợi vàng. Tầng lớp thị dân phản ứng lại bằng cách tìm tòi nhiều màu sắc và kiểu trang trí khác, nhưng rồi cũng bị cấm. Hầu hết mọi người khi đó cho rằng, biện pháp duy nhất để đối phó với quy định hà khắc này là thay đổi ý niệm về cái đẹp và tìm ra những cách thức khác để mặc kimono, sử dụng những hình vẽ giản dị và chất liệu vải đơn giản.Kết quả là làm xuất hiện rất nhiều phong cách kimono, mỗi phong cách có tính chất mỹ học và biểu tượng riêng – một sự đa dạng mà chúng ta vẫn thấy rõ ngày nay. Người ta mặc kimono tùy theo từng dịp lễ hội, từng mùa và thời điểm trong ngày. Cũng như trước kia, điểm mấu chốt nhất là phải làm bật lên được tính cách của người mặc. Thực tế người Nhật cho rằng, đặc điểm được duy trì lâu dài nhất của kimono là khả năng bộc lộ bản chất bên trong của người mặc.

Có thể tạm chia các phong cách của kimono thành các phong cách thanh lịch, thuần khiết, trong trắng, thân mật, ngây thơ, tinh tế và giản dị.

Loại kimono mang phong cách thanh lịch được gọi là homongi. Đây là trang phục mà phụ nữ thường mặc khi đi dự tiệc, tới nhà hát, đi ăn tối tại nhà hàng, dự buổi trà đạo ngoài trời, v.v… với nhiều hình vẽ trang trí tưởng tượng. Cùng với màu sắc, các hình vẽ được chọn lựa sao cho phù hợp với mùa và hoàn cảnh. Người phụ nữ cũng phải chú ý để màu áo của mình không rực rỡ hơn màu áo của khách.

Trong các đám cưới, cô dâu được coi là cô gái trong trắng đứng trước thánh thần. Vì lý do đó, cô dâu mặc toàn đồ trắng từ đầu đến chân, và loại kimono theo phong cách thuần khiết như vậy gọi là shiromuku. Có rất nhiều kiểu hoa văn được thêu lên áo với ý cầu những điều tốt đẹp cho cuộc hôn nhân. Chú rể thường mặc loại kimono lễ phục màu đen bao gồm quần hakama có trang trí gia huy màu trắng, và áo khoác ngoài gọi là haori.

Furisode, tức kimono theo phong cách trong trắng là loại sặc sỡ nhất trong tất cả các loại kimono và chỉ dành riêng cho các cô gái hoặc phụ nữ chưa chồng. Furisode là loại áo có ống tay dài, dệt bằng sợi sáng màu với những hình hoa nổi bật, thường mặc cùng một chiếc đai lớn nhằm nhấn mạnh sự trẻ trung của người mặc.

Hàng năm vào ngày 15/11, theo phong tục ở Nhật Bản, cha mẹ thường đưa con trai 5 tuổi hoặc con gái 3 và 7 tuổi tới một đền thờ Thần đạo dự lễ Shichigosan. Kimono theo phong cách ngây thơ được dùng trong dịp này.

Yukata, tức loại kimono mùa hè, chính là theo phong cách thân mật. Làm bằng loại vải bông nhẹ, yukata vốn là loại áo mà tầng lớp thượng lưu mặc khi đi tắm. Vào thời Edo, nó trở thành loại áo mặc khi trời ấm đối với người dân thường và hiện nay người ta thường mặc yukata tại các lễ hội mùa hè, đi xem bắn pháo hoa, dùng tại các khu tắm nước nóng hoặc trong khách sạn. Yukata hiện đang là mốt thời trang trong mùa hè của nữ thanh niên Nhật Bản. Cách mặc yukata đơn giản hơn nhiều so với các loại kimono khác, và giá cũng rẻ hơn, khoảng từ 130-210 đôla, trong khi giá trung bình cho một bộ kimono lễ phục là 1000 đôla.

Tsumugi, hay kimono theo phong cách tinh tế, vốn được làm bằng loại sợi lụa thô thừa và là áo dành cho các nông dân. Vải may tsumugi được dệt tay, là bông chứ không phải lụa, và giới thương nhân trong thời Edo từng dùng thay cho loại vải kimono nhiều màu sắc mà chính quyền khi đó cấm sử dụng. Hiện nhiều người già ở nông thôn vẫn mặc tsumugi hàng ngày.

Đối với một số loại kimono, hình vẽ trang trí là đặc điểm tiêu biểu. Kiểu hình trang trí gọi là Edo komon bao gồm những trang trí hình học lặp đi lặp lại trên toàn bộ bề mặt vải, tạo nên một sự thanh nhã giản dị. Loại kimono này phù hợp cho những cuộc họp mặt không chính thức, đi ăn trưa với bạn bè hoặc đi chợ.

Trong thời Minh Trị (1868-1912), nam giới bắt đầu mặc âu phục nhiều hơn và chỉ sử dụng kimono trong các dịp lễ hội hoặc ở nhà. Phụ nữ ngày nay cũng chủ yếu mặc kimono trong các lễ hội và tham gia các hoạt động xã hội, hoặc khi biểu diễn một số loại hình nghệ thuật truyền thống. Trẻ em và nam nữ thanh niên thường mặc kimono trong những dịp như năm mới, lễ thành nhân, lễ tốt nghiệp, đám cưới.

Theo truyền thống, cách mặc kimono và thắt đai do người mẹ dạy lại cho con gái, nhưng hiện nay, phụ nữ Nhật Bản thường tới những trường đặc biệt để học cách mặc cho đúng.

Sau hơn nửa thế kỷ đi từ đống tro tàn chiến tranh lên vị trí của một trong những quốc gia công nghiệp hàng đầu thế giới, Nhật Bản vẫn giữ được nhiều nét truyền thống của mình, trong đó có chiếc áo kimono. Dường như cuộc sống càng hiện đại, con người càng có xu hướng tìm về truyền thống xa xưa. Và tuy không thể thay thế âu phục, có lẽ kimono cũng đang trên đường trở lại và xuất hiện nhiều hơn trong cuộc sống Nhật Bản

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: