Bonsai

Bonsai là nghệ thuật trồng cây thế, sử dụng những kỹ thuật đặc biệt để trồng cây trong các bồn hoặc chậu cảnh nhỏ. Từ bonsai cũng có nghĩa là những cây rất nhỏ. Bonsai xuất hiện đầu tiên tại Trung Quốc cách đây hơn 1000 năm, sau đó được đưa vào Nhật Bản trong thời Kamakura (1185-1333) trong làn sóng du nhập văn hóa nước ngoài, trong đó có đạo Phật.

Tuy nhiên, người Nhật gọi kiểu trồng cây thế của Trung Quốc là bonkei, có nghĩa là “phong cảnh nhỏ”, kiểu như non bộ. Chỉ ở Nhật Bản mới có nghệ thuật bonsai trồng một cây duy nhất.

Có thể trồng bonsai từ hạt giống hoặc cắt nhánh từ cây non, hoặc lấy những cây còi cọc trong thiên nhiên. Hầu hết các bonsai có độ cao từ 5cm đến 1m. Bonsai được giữ sao cho nhỏ và chăm sóc bằng cách xén tỉa nhánh và rễ, hãm không cho phát triển mạnh, quấn dây vào thân và nhánh để chúng phát triển theo hình mong muốn.

Bonsai được trồng trong những bồn hoặc chậu cảnh đặc biệt và thường được để ngoài trời. Tuy nhiên khi trưng bày, bonsai thường được để trong tokonoma, tức là những cái hốc trong nhà truyền thống kiểu Nhật, được thiết kế riêng chuyên để trưng bày các tác phẩm nghệ thuật. Người ta thường dùng chậu cảnh có màu tối đối với những bonsai cổ điển cho ấn tượng về sự lâu năm, và dùng chậu cảnh sáng màu cho những bonsai có hoa. Có một nguyên tắc là dùng chậu hình bầu dục cho những cây rụng lá và chậu hình chữ nhật cho những cây lá xanh quanh năm.

Nếu chăm sóc cẩn thận, bonsai có thể sống hàng trăm năm. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng không phải là tuổi tác mà cây phải có được hiệu quả nghệ thuật mong muốn, tỉ lệ phù hợp với kích thước của chậu cảnh và cây không bị bệnh. Hai thế cơ bản của bonsai là cổ điển (koten) và không nghi thức hoặc vui nhộn (bunjin). Trong thế cổ điển, thân cây lớn hơn ở phần gốc và thon dần lên ngọn; thế bunjin thì ngược lại và kiểu này khó làm hơn. Bonsai phải trông tự nhiên và không cho thấy sự can thiệp của bàn tay con người.

Để nói về bonsai, người ta dùng câu “thiên đường và mặt đất cùng trong một chậu cảnh”. Một cây bonsai luôn được đặt ở vị trí không phải ở giữa chậu cảnh, không chỉ để tạo sự cân đối khi nhìn, mà còn vì điểm trung tâm luôn là điểm trời-đất giao nhau, và không gì có thể đặt vào đó. Một nguyên tắc mang tính mỹ học và triết học khác là: tạo thế hình tam giác để tạo sự cân bằng cho mắt nhìn, đồng thời biểu thị mối quan hệ giữa một nguyên tắc của vũ trụ, nghệ sĩ và bản thân cây đó. Theo truyền thống, cần phải có 3 giá trị cơ bản khi tạo dáng một bonsai là shin-zen-bi (chân, thiện, mỹ).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: