Các con phố ở Hà Nội phần 4

Hàng Bạc rêu phong

Hanoinet) – Tên Hàng Bạc được nhắc ngay đến từ đầu trong ca dao về 36 phố phường Hà Nội. Nói Hàng Bạc là quan trọng nhất thì không đúng, nhưng chọn tuyến phố này cho một ví dụ về phố cổ Hà Nội thì không sai.

Phố Hàng Bạc thuộc phường Hàng Bạc ngày nay nằm trong khu bảo vệ tôn tạo cấp 1. Đặc trưng của nó là vẫn còn giữ được nguyên chiếc áo kiến trúc đặc trưng. Những ngôi nhà mặt phố nhỏ bé với mái ngói nhấp nhô liền kề. Những ngôi nhà dân thương có sân chung, lô nhô tiếp nhau từ dãy phố này sang phố khác.

Diện mạo phố Phái có thể hình dung thực sự trên tuyến Hàng Bạc- nằm vắt ngang như cửa ngõ chính từ sông Hồng vào khi thông thương Hàng Ngang – Hàng Đào – Đồng Xuân… Theo các tài liệu thì phố được hình thành từ thế kỷ thứ 8, trở nên tấp nập bán buôn vì đây là khu sinh sống của thợ kim hoàn.

Hàng Bạc thành tên phố bởi nó tập trung 3 nghề thị dân chính là: kim hoàn, đổi tiền và đúc bạc nén. Ngay cả người Pháp khi gọi tên cũng đặt là Rue des Changeurs… Tuy sau khi kinh đô được dời vào Huế, nghề truyền thống con phố cũng đi theo nhưng tồn tại đặc trưng trên phố Hàng Bạc ngày nay vẫn là các cửa tiệm kim hoàn…

Thủ đô cũng vẫn còn một con phố hành nghề đúng với cái tên của nó. Dấu vết ngày nay vẫn còn là 2 ngôi đình thờ tổ nghề ở số nhà 42, 50…

Ba năm trước, ngôi nhà số 51 Hàng Bạc được chọn làm thí điểm để thành phố cải tạo lại kiến trúc nhà dân sinh trong khu bảo tồn. Trước đó lâu hơn, dân phố cổ tuyến Hàng Bạc sống khá chật chội và phải đối diện trực tiếp với sự xuống cấp của không gian và điều kiện sống.

Hà Thành đối diện với một áp lực khiếp đảm về đô thị hoá, khóm phố hoài niệm thi hoạ này luôn bị rình rập bởi cả thời gian, thời tiết lẫn thời thế… Nhưng cũng không thể không bảo vệ và lưu giữ chút cuối cùng còn lại được.

Nếu rẽ phải Hàng Bạc từ Mã Mây cũng có thể thấy, ngay cả vỉa hè thành phố cũng không thể vạt được một ngôi nhà cổ chòi hẳn lên so với mặt tiền. Dù đó cũng chỉ là dấu vết của một cửa tiệm buôn bán nhỏ đơn sơ thôi, nhưng xem ra chẳng ông kiến trúc sư nào muốn làm đẹp cái vỉa hè mà cắt cụt nó được…

Cũng những lúc chiều rơi như thế, nhìn những góc quạnh của Hàng Bạc cũng thấy vẩn vơ. Phố nhiều người đi bộ, đôi khi cửa hàng cũng chẳng tấp nập gì cho lắm, đôi ba tiệm bán tour du lịch, bưu thiếp và hàng lưu niệm… Rũ mắt mới nhận ra, phải vài năm nay rồi, phố này đã biến thành phố Tây. Không phải phố dành cho Tây ở thoải mái, mà là phố để Tây ngắm, Tây trầm trồ. Âu cũng bình an cho thời hội nhập mở cửa.

Nhạc sĩ Nguyễn Cường, người con của phố Hàng Bạc chính gốc kể, ông yêu con phố mình ở từ thủa chân trần đuổi ve hái sấu. Ông không ngủ được nếu thiếu thanh âm vọng về từ dưới con đường. Tinh sương chạy bộ từ nhà ra hồ Gươm hóng gió, mịt chiều theo dòng người để về nhà…

Căn gác của ông cheo leo như chuồng chim câu trên tầng 3 ngôi nhà cổ. Hàng chục con người chung từ cái đèn bóng đỏ, chung lối cầu thang có thể đếm bước chân là về đến nhà… Thân quen và bình an.

Người phố cổ sinh ra từ phố cổ, sự rêu phong và nhỏ bé lan vào trong lối sống đã thành quen. Ông chẳng có nhu cầu rời xa nhà phố để ở điền viên rộng rãi. Ông phong trần là thế, muốn bay nhảy thì bốc mũ tôi đi. Nhưng đi để trở về, về ngồi thiền trong sân thượng, xung quanh là hồn thu thảo bốn mùa. Để rồi mới có “Mãi vẫn là tuổi thơ tôi Hà Nội” là vì thế.

Tràng Thi ngày và đêm

Hanoinet) – Tĩnh mịch và sôi động; lịch sử, tri thức và những cuộc vui chơi đầy tính tận hưởng; những hàng sấu già xưa cũ hay những shop thời trang tân thời… Tất cả những đối lập ấy của đời sống đều hội lại trong phố. Phố Tràng Thi – con phố mà diện mạo luôn thay đổi, khác biệt đến bất ngờ giữa ngày và đêm.

Cũng thức dậy thật sớm như bao con phố khác ở Hà Nội, thế nhưng, hãy cứ tạm lấy con số 8h (giờ mở cửa Thư viện Quốc gia) làm thời điểm bắt đầu một ngày mới của phố Tràng Thi. Thư viện Quốc gia toạ lạc ở số 31 trên phố. Theo tài liệu cũ ghi lại thì tiền thân là Thư viện Trung ương của Đông Dương, bắt đầu mở cửa vào thời thuộc Pháp (năm 1919).

Cũng theo sách xưa, ngay trên địa phận của Thư viện dưới triều nhà Nguyễn là trường thi hương không chỉ của các sĩ tử đất kinh kỳ mà còn của nhiều tỉnh thành khác nữa (Bắc Ninh, Cao Bằng, Hưng Yên…). Cái tên Tràng Thi (tức trường thi hương) nhờ đó mà được khai sinh.

Phố Tràng Thi đã qua 4 lần thay tên: Thời Pháp có tên là Booc-nhi Đê-booc-đơ (Rue Borgnis Desborder). Sau 1945 đổi tên thành Tràng Thi. Thời thực dân Pháp tạm chiếm đổi là Mỹ Quốc. Sau 1954, ta khôi phục lại tên Tràng Thi

Đến năm 1957, Thư viện Đông Dương được tu bổ nâng cấp và đổi tên là Thư viện Quốc gia. Đã có hàng trăm thế hệ học sinh, sinh viên và những người yêu sách tìm đến với thư viện để đọc và làm giàu vốn tri thức của mình.

Cũng vào thời khắc của ngày, cùng với hoạt động của Thư viện Quốc gia, những shop thời trang, những cửa hàng thương mại, những công ty kinh doanh hàng điện tử, điện máy, dịch vụ du lịch trên phố luôn sôi động. Họ đua nhau làm giàu cho mình, cho sự sầm uất, phát triển của tuyến phố. Họ kết thúc một ngày làm việc vào khoảng 20-21h. Đây cũng là giờ khép lại một ngày mở cửa của Thư viện Quốc gia.

Nếu như, điểm nhấn của ngày là Thư viện Quốc gia thì “đặc sản” đêm của phố lại thuộc về vũ trường New Century (số 10) với những cuộc chơi sôi động, tận hưởng của giới trẻ mê ca nhạc, khiêu vũ, điện thoại di động, bia và rượu mạnh. Nhất là nhóm dân chơi, dân sành điệu tuần nào cũng đến “họp” từ tối muộn đến 2-3h sáng mới chịu “go home”.

Nếu bạn là fan của các sao ca nhạc Mỹ Tâm, Phương Thanh, Lam Trường, Đàm Vĩnh Hưng, Đan Trường… thì New Century là địa chỉ hay ho để thưởng thức.

Còn với rất nhiều người thuộc thế hệ 6X, 7X trở về trước nữa, lại yêu và nhớ về phố Tràng Thi về Hà Nội theo cách riêng của mình – như trong một tứ thơ của Lê Giang: Hà Nội mùa này sấu chín chưa em / Hàng me Sài Gòn đang vào mùa thay lá / Thoang thoảng vị chua khiến lòng anh nhớ quá / Nhớ mùa sấu rụng phố Tràng Thi.

Ấn tượng Tràng Thi

(Hanoinet) Đã có một thời, con phố này có tên là Boóc-nhi Đê-boóc-đơ (Rue Borgnis Desbordes). Sau Cách mạng tháng Tám, ta đã gắn cho nó một cái tên rất mới-phố Tràng Thi. Thời tạm chiếm, bọn bù nhìn lại đổi thành phố Mỹ Quốc nhưng ngay sau khi ngày giải phóng Thủ đô, ta xoá bỏ tên ấy và khôi phục lại tên cũ Tràng Thi.

Phố Tràng Thi có chiều dài 860 mét, từng được biết đến là một trong những truyến phố trung tâm của thủ đô Hà Nội. Phố Tràng Thi nguyên là đất thôn Vũ Thạch, tổng Tả Nghiêm, huyện Thọ Xương cũ. Để tản bộ hay thăm phố, chúng ta có thể lựa đường từ ngã tư phố Bà Triệu xuôi đến phố Cửa Nam.

Vì sao phố lại có cái tên Tràng Thi?. Sở dĩ vậy là vì dưới triều Nguyễn, ở quãng giữa của phố, khoảng thư viện Quốc gia, Cục Lưu trữ và Bộ Công nghiệp ngày nay chính là tràng (trường) thi hương. Tìm hiểu mới hay, trường thi hương là nơi đua tài không chỉ của sĩ tử Hà Nội mà còn của nhiều tỉnh thành khác như Bắc Ninh, Cao Bằng, Hà Nội, Hưng Yên, Thái Nguyên, Tuyên Quang… Năm 1882 Pháp bãi bỏ trường thi và bắt các sĩ tử phải tập trung thi ở Nam Định.

Năm 1919 tại đây một thư viện gọi là Thư viện Trung ương của Đông Dương, bắt đầu mở cửa. Sau ngày Giải phóng Thủ đô, thư viện được tu bổ, nâng cấp và được chính thức mang tên là Thư viện Quốc gia Việt Nam vào ngày 26/6/1957. Thư viện Quốc gia bây giờ chính là điểm đến lý tưởng, hấp dẫn, lý thú bởi đó là kho tàng kiến thức phong phú, đa dạng cho rất nhiều người, nhiều thế hệ, đặc biệt là các bạn học sinh, sinh viên.

Ngoài Thư viện ra, phố Tràng Thi còn có một số cơ quan, bệnh viện… xây dựng trên di chỉ những di tích xưa như bệnh viện Việt-Đức vốn được xây trên một phần đất thuộc khu vực đất phủ Kinh sư đại doãn gọi tắt là Phủ Doãn.

Thông thoáng, mát mẻ với những hàng cây cổ thụ, Tràng Thi cũng khá sầm uất nhưng rất văn minh, đó chính là cảm nhận chung của những ai từng đặt chân đến tuyến phố thương mại này dù chỉ một lần. Và, đặc biệt, trong những ngày này, khi Việt Nam vừa gia nhập WTO cũng như đang tổ chức sự kiện trọng đại Hội nghị cấp cao APEC, chúng ta sẽ được tận mắt chứng kiến sự rực rỡ của phố với tràn ngập ánh đèn, cờ hoa biểu ngữ và lẫn vào đó là niềm tự hào của mỗi người dân Việt.

Sự thăng hoa của Tràng Thi bây giờ không thể thiếu vắng vai trò của thương nhân trên phố. Các cửa hàng, cửa hiệu bao năm nay vẫn đua nhau làm giàu cho mình, cho tuyến phố và hơn thế là góp phần xây dựng cho sự phồn vinh Thủ đô. Nào là công ty TNHH máy ảnh 13, Viettronic 39, Cty du lịch Tràng Thi 12, rồi Cty thiết bị giám sát an ninh Côlôm số 4. Đặc biệt, một siêu thị điện máy khá quy mô , hiện đại vừa khánh thành ở số 10B, là điểm đến uy tín của người tiêu dùng. Hay, ảnh Viện áo cưới Phượng Anh, số 15, lại là thiên đường sắc đẹp của hàng trăm cô dâu chú rễ trong ngày cưới.

Đến phố, các bạn trẻ tha hồ tìm mua cho mình những bộ trang phục ấn tượng, bởi ở đây không thiếu gì các cửa hiệu thời trang như shop Yến Trang số 71, quần áo thể thao 12… Độc đáo nhất vẫn là mốt thời trang Bôhêmiêng số 37 đang mê hoặc các bạn trẻ. Và, một điểm đến lý thú cho các bạn trẻ mà chúng ta không thể quên được, đó là quán bar Newcentury số 10. Chúng ta sẽ được tận hưởng không khí vui nhộn để giảm bớt những căng thẳng sau ngày làm việc mệt mõi. Được thưởng thức những giọng ca vàng Việt Nam. Và, có một nơi, hàng ngày chúng ta được chứng kiến nườm nượp người ra vào, ơ đó là trụ sở của Hãng hàng không VietNam Airlines, toạ lạc

Hàng Cân – Bốn mùa năng động

(Hanoinet) – Hàng Cân cùng với Hàng Bồ là đất của thôn Xuân Yên cũ, thuộc tổng Thuận Mỹ. Hàng Cân là tên mới xuất hiện cuối thế kỷ XIX. Trước đó, đoạn phía Bắc phố này gọi là Hàng Sơn dưới, quãng phố Chả Cá hiện nay thuộc phía Nam có tên là Hàng Sơn trên.

Khi còn sông Tô Lịch, thuyền chở sơn từ Phú Thọ về Hà Nội, thường ghé ở khúc này “đổ hàng” cho các nhà bên sông. Lúc sông Tô Lịch lấp, thuyền buôn sơn ghé vào Lò Sũ, sơn bán nhiều ở Cầu Gỗ, Hàng Bè, Hàng Dầu. Hàng Sơn dưới không còn buôn sơn nữa, xuất hiện một mặt hàng mới, sản xuất cân các loại, nên có tên mới: Hàng Cân. Ông Tổ nghề làm cân ở phố này là Lý Vũ, người thôn Nguồn, xã La, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Ðịnh. Ông học nghề làm cân của người Hoa kiều, rồi truyền nghề cho bà con trong phố. Nghề sản xuất, buôn bán cân mở rộng.

Cân có nhiều loại: Cân tiểu ly dùng để cân vàng, bạc, thuốc bắc, loại cân này có hộp gỗ bảo vệ bên ngoài. Cân cán gỗ có đóng đinh đồng để cân hàng khô, gọi là cân tạ, mỗi cân chỉ bằng 0,006kg. Vào những năm 40 của thế kỷ XX các loại cân cán sắt, cán treo, cân đĩa, cân bàn ngoại tràn vào làm cho nghề làm cân ta bị mai một. Phố Hàng Cân chỉ còn tên, không còn cửa hàng nào sản xuất và bán cân.

Từ thời bao cấp giấy vụn “có giá”. Phố Hàng Cân xuất hiện nhiều cửa hàng thu mua giấy vụn, giấy mua về được phân loại, loại nhỏ bán cho các cửa hàng xôi, lạc rang, ô mai… làm giấy gói hàng, loại lớn hơn bán cho mấy “chú hoa nan” nhuộm phẩm màu xanh đỏ tím vàng làm hàng mã, loại “khổ to” được dán thành “bao bì”. Từ bao bì giấy đến bao bì các tông, xốp đủ kích cỡ để đóng kiện hàng vô cùng tiện lợi, vừa đẹp, lại bảo vệ hàng họ, vận chuyển thuận lợi. “Bao bì Hàng Cân” trở thành thương hiệu có uy tín.

Phố Hàng Cân nhỏ, hẹp, bị coi là phố “xép”. Các phố xung quanh có nhiều thay đổi theo thời cuộc. Hàng Cân vẫn giữ nét cổ xưa, nhà nhỏ, một tầng, nên có gác cũng làm kiểu “chồng diêm”. Mặt tiền “lô xô” nhiều nhà thò ra thụt vào, vỉa hè sát cửa nhà. Có đoạn phố không có vỉa hè.

Hàng Cân thời “mở cửa” tự chọn cho mình một hướng đi mới. Một nhà thơ dân gian hiện đại đã viết:

Phố xưa tên gọi Hàng Cân

Ngày nay sầm uất muôn phần đổi thay

Hàng hóa phong phú chất đầy

Kẻ mua người bán, tối ngày đông vui.

Phố Hàng Cân ngày nay chỉ là một con phố ngắn, song có đủ các mặt hàng phục vụ cho “khách phương xa đến lạ lùng tìm xem”. Mặt tiền được tận dụng triệt để, trước cửa đền Xuân Yên linh thiêng, tại số 44 xây từ đời nhà Lê, thờ Ðức Thánh Lân Ngọc, có cửa hàng mang tên LOAN bày bán la liệt mặt hàng thờ cúng: Cờ, phướn, tượng phật, lư hương, bát nhang. Giữa phố bên số chẵn là cửa hiệu thuốc bắc Hồng Hưng rất có uy tín. Cạnh đó là khách sạn mini VENUS, Hà Nội Hotel giá rẻ, nằm ở trung tâm phố cổ, gần hồ Hoàn Kiếm, địa chỉ quen thuộc của cánh du khách Tây “ba lô”. Ðầu phố có tiệm chè Bốn mùa nho nhỏ bán các loại chè, bánh trôi chay. Những “thượng đế” đại gia mê nhà hàng cà phê cao cấp bên số lẻ yên tĩnh, mộng mơ. Các doanh nhân nhâm nhi ly cà phê Trung Nguyên “số 8”. Cũng bên số lẻ cửa hàng có cái tên dễ nhớ HẬU chuyên doanh đồ mỹ phẩm, trang thiết bị cắt tóc: Ghế, máy sấy uốn tóc, tông đơ, dao, kéo, thuốc nhuộm tóc, móng chân, móng tay, chủ yếu bán buôn cho các đại lý tỉnh ngoài về “bỏ mối”.

Hàng Cân còn có “đặc sản” riêng, đó là nhiều cửa hàng văn phòng phẩm phục vụ thầy, trò quanh năm, gồm đủ các loại đồ dùng giảng dạy, học tập giá cả hợp lý. Mách nhỏ quý khách nào “nhớ ai như nhớ thuốc lào”, xin mời đến hiệu Thiên Tân, có thuốc lào Tiên Lãng, cùng chiếc điếu cầy “lên nước” bóng láng, rít một điếu dài cứ gọi là nghiêng ngả.

Từ Thợ Khảm đến phố Hàng Khay

Hanoinet) Ðoạn phố từ ngã tư Hàng Bài – Tràng Tiền đến ngã tư Bà Triệu – Tràng Thi dài chỉ khoảng hơn 100m trước đây được gọi là phố Thợ Khảm, nguyên là đất của thôn Thi Vật, Tổng Thuận Mỹ, huyện Thọ Xương. Bà con ở đây có gốc gác từ huyện Chương Mỹ, Hà Tây, nơi nổi tiếng làm hàng mỹ nghệ, ngọc trai tinh xảo.

Từ sau ngày Thủ đô giải phóng, tháng 10-1954, phố mang tên mới: phố Hàng Khay. Phố có đặc điểm, chỉ có một dãy nhà bên số lẻ nằm phía nam hồ Hoàn Kiếm. Ở trung tâm Thủ đô, phố Hàng Khay trở thành “chứng nhân lịch sử”: Tháng 10 – 1954 “khi đoàn quân tiến về”, từ chiến khu, diễu hành qua Hàng Khay tỏa đi tiếp quản Tòa thị chính Thành phố, Bệnh viện Ðồn Thủy, trại Bảo an binh…Các đoàn đại biểu cấp cao, nguyên thủ quốc gia nhiều nước đến thăm Việt Nam đều qua Hàng Khay để về Nhà khách Chính phủ, khách sạn Metropole, dự mít tinh tại Nhà hát lớn… Phố có tòa nhà năm tầng Hà Nội Tourist, niềm tự hào của kiến trúc Hà Nội “Thời xa vắng”. Ðứng trên sân thượng ta có thể thu vào ống kính toàn cảnh của Hồ Gươm đủ mọi góc độ.

Dưới con mắt và cái đầu biết “tính toán làm ăn” của các nhà doanh nghiệp nhạy bén, một loạt hiệu ảnh lớn ra đời. Ðến thăm Hồ Gươm, Ðền Ngọc Sơn, Tháp Rùa du khách muốn có bức ảnh kỷ niệm nhớ đời, xin mời vào các cửa hiệu đầy uy tín này “chụp lấy ngay”, chắc chắn quý khách sẽ hài lòng. Cửa hàng ảnh đầu tiên ở phố Hàng Khay là hiệu “Quốc tế. Ông chủ là nghệ sĩ nhiếp ảnh Phạm Xuân Thúy từng được vinh dự chụp một số bức ảnh Bác Hồ với Thủ đô Hà Nội. Ngoài chụp ảnh, quay phim, các cửa hàng còn bán máy ảnh, mọi phụ kiện phục vụ cho nghề chụp ảnh.

Hiệu thuốc số 2 của Công ty Cổ phần dược phẩm Hà Nội, cùng tuổi với Bách hóa Tổng hợp, có mặt từ thời “bao cấp” nhưng luôn biết đổi mới để làm “Vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi”. Mua thuốc ở đây, quý khách yên tâm sẽ không bị “ăn quả lừa”, “nhập” phải thuốc “rởm”. Cạnh đó, hiệu “phở 24” mới khai sinh làm cho Hàng Khay tinh mơ đã nhộn nhịp, khách tấp nập. Cuối phố, hai cửa hiệu đồng hồ “hoành tráng”, “tân kỳ”: New Watch và Toch Land giá cả từ thấp đến cao. Nhiều nhất vẫn là các cửa hàng phát huy nghề truyền thống “gỗ khảm trai” được bày bán trong các Gallry: mỹ nghệ Hoàng Anh, Collcetion Shop, Moon Shop, Dịch vụ du lịch Hà Nội. Mẫu mã phong phú: Chân dung thiếu nữ, phong cảnh Văn Miếu, Khuê Văn Các, Chùa Một Cột, Cánh đồng quê lúa chín vàng, Nụ cười của lão nông say sưa nhả khói thuốc lào, Tít xa một đàn cò trắng “bay lả bay la”. Cả chú “Tễu” đang tươi cười mua vui cùng “Thằng Bờm có cái quạt mo”.

Phố Hàng Khay thời “Hậu APEC” đang cùng Thủ đô và cả nước vững bước hội nhập sánh vai cùng các cường quốc năm châu.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: