Dẫn hướng thuyết minh miền Tây Nam bộ

Trước đây ít năm, tôi “thấy” có nhiều bạn làm HDV – đặc biệt là HDV Nội địa – hay ngán ngẫm, hoặc cả ngán sợ việc đưa khách đi du lịch tuyến miền Tây bởi vài nguyên do :

– Thứ nhất : Miền Tây chỗ nào hình như cũng giống nhau, ngoài việc giới thiệu đặc điểm địa lý, lịch sử và giới thiệu điểm du lịch có tại địa phương, hổng còn biết nói cái gì, nhất là ở nội dung “câu chuyện đường dài”.

– Lý do thứ hai khá tế nhị là miền Tây không có “nước mắm” hoặc “mứt” hay “nho” ?!

Ở đây xin được nêu lên khó khăn gặp ở vế thứ nhất.

Cái khó khăn ấy là không riêng của HDV Sài Gòn mà cả HDV Hà Nội. Tuyến du lịch thì không chỉ miền Tây mà cả Tây Nguyên và city tour Sài Gòn (đối với HDV Sài Gòn) và đồng bằng sông Hồng cùng city tour Hà Nội(đối với HDV Hà Nội).

[ HDV Sài Gòn : từ tôi tạm gọi cho HDV đang công tác, làm việc tại Tp.HCM – đón khách tại TP.HCM và đưa đi ra khỏi thành phố; khách ở đây có thể là khách nội địa phương và cả dạng khách inbound nội địa – xem bài viết Phân loại HDV về danh từ này ; HDV Hà Nội cũng tương tự vậy ]

* Ta thử ngẫm nghĩ thử tại sao Nội địa ngán mà Inbound không ngán ? Là bởi :

– Du khách nước ngoài hầu như là người hoàn toàn xa lạ với Việt Nam (phong cảnh, văn hóa, …) cho nên HDV Inbound lấy những cái xa lạ đó mà thao thao với khách cả ngày, cả tháng mà chưa hết (tất nhiên chỉ đối với người có nhiều kiến thức do đi nhiều, học nhiều, đọc nhiều …). Đôi lúc cái mà anh Inbound nói không ăn nhằm gì vô những gì đang hiển hiện trên tuyến đường đang đi. Có lúc, chỉ cần một sự kiện nhỏ xíu bên đường cũng đủ để anh ta “thao diễn”.

– Đôi khi có nói hớ, nói sai một tí thì khách cũng chả biết.

– HDV Inbound được trả lương cao hơn, du khách lại có tiền nhiều hơn, sẳn sàng móc hầu bao ra mua những cái lạ, cái rẻ so với nơi khách đang sống. Những cái đó, muốn khách dễ mua thì HDV cần giới thiệu (và dụ dỗ ), riêng nội dung giới thiệu marketing này cũng đã là một đề tài hấp dẫn du khách rồi, và chúng cũng chiếm nhiều thời lượng phát thanh nữa.

Lâu rồi tôi không “đụng đến” chuyện thuyết minh, nay viết vài dòng tham khảo cho những ai cần. Thông tin ở đây có thể lạc hậu hay thiếu chính xác, mong bạn đọc bổ khuyết.

1. Về điểm du lịch :

Rất nhiều nguồn thông tin trong và ngoài ngành du lịch cung cấp rồi, ở đây không nhắc nữa. Chỉ nhắc các bạn nên cố gắng tìm thêm một số thông tin lạ, những chi tiết về kiến trúc, điêu khắc, cảnh quan, ý nghĩa … làm điểm nhấn về điểm, nhất là khi khách có sự hiểu biết khá nhiều về điểm đến.

Ví dụ :

1.1) Khi đưa khách đến Ăngko Wát ở Cam-pu-chia, ngoài việc giới thiệu theo sách vở, HDV cần chỉ ra một số nội dung độc đáo như :

– Bức điêu khắc dở dang, từ đó nói lên việc công trình này đang thi công thì phải dừng lại, có thể là do chiến tranh.

– Hai nàng tiên nữ duy nhất cười “khoe răng” trong số vài ngàn bức điêu khắc tiên nữ trong khắp công trình, và có thể nêu lý do (phỏng đoán).

– Chỉ ra những bức điêu khắc nhằm minh chứng các nàng tiên nữ không chỉ có một kiểu tóc, một kiểu trang phục hay một kiểu dáng. Từ đó có thể “phăng” thêm về nội dung “nguồn gốc múa Apsara hiện đại”.

– So sánh giữa các lối lên tầng cao nhất (Thiên Đàn) với lối đi giữa giành cho vua từ đó giải thích ý nghĩa của việc tạo ra các cầu thang dốc đứng như vậy.

– V.v…

1.2) Ví dụ khác tại miền Tây : đền thờ và lăng mộ dòng họ Mạc tại Hà Tiên.

– Ngoài những nội dung sách vở, cần nhấn mạnh đến lịch sử hình thành đền thờ để khách hiểu rỏ tầm quan trọng của đền.

– Chi tiết về cô Năm (Mạc Mi Cô) cùng lý do tại tại sao đền thờ có ba lối vào nhưng lại bịt mất một lối cũng là tình tiết quan trọng và khá “ăn khách”.

– Chỉ cho khách thấy mộ của quan “Ngự Y” để nói lên một “triều đình thu nhỏ” của họ Mạc tại Hà Tiên.

– Tại mộ Mạc Quốc Công, chỉ cho khách thấy được kiểu kiến trúc cũng như nét tạo hình độc đáo của vòng “móng ngựa” bao lấy lăng mộ với một bên là đầu rồng, một bên là đầu lân, giải thích ý nghĩa đó.

– V.v…

(Ghi chú : trước khi đưa khách đến điểm này, HDV cần phải giới thiệu cho khách rõ về lịch sử, công trạng của họ Mạc cũng như tâm tư tình cảm của người dân đối họ Mạc; khi đến đền thờ cần nói rõ lịch sử và hiện trạng của khu di tích. Nếu không khách sẽ hỏi tại sao HDV đưa khách vô chỗ gì đâu mà toàn là mồ mả !?)

(Xem tiếp ví dụ 2.4)

* * *

Xin nhắc là HDV không quá sa đà về điểm khi đang đi trên tuyến và không la cà giới thiệu về tuyến khi đang ở điểm – nếu như các nội dung đó không quá liên quan mật thiết với nhau.

2. Đi trên tuyến :

– Đến một địa phương mới, HDV cần cung cấp thông tin chung về nơi đó (địa danh, địa lý, kinh tế, văn hóa, …), giới thiệu sơ nét những điểm đến du lịch tại địa phương đó.

– Khi cảnh quan không còn xa lại với du khách hay đơn điệu, nhàm chán thì HDV nên mở các đề tài khác; về văn hóa phong tục, ẩm thực, …

– HDV chỉ nên mở đề tài “hoạt náo” khi đã thật sự cạn đề tài thuyết minh. Do vậy, các HDV có kinh nghiệm chỉ dùng “hoạt náo” khi trên hành trình ngược lại – thường là khi trở về – hoặc đôi lúc, chỉ dùng khi du khách có nhu cầu; nhu cầu thật sự chứ không phải vì do HDV thuyết minh dở nên du khách yêu cầu hoạt náo. Riêng nội dung âm nhạc trong đề tài hoạt náo, HDV có thể dùng để lồng vào trong đề tài đang thuyết minh. Lưu ý là chỉ sử dụng âm nhạc hạn chế khi thuyết minh, nếu không đề tài thuyết minh sẽ “biến mất” và chuyển thành chương trình “giọng hát vàng” !

– Các kiến thức về tuyến miền Tây Nam bộ, cần
tìm ra và nắm rõ một số nội dung :

a) Những nét độc đáo giữa miền Tây Nam bộ với các vùng miền khác, kể cả miền Đông Nam bộ.

b) Cần nắm rõ đặc điểm (địa lý, lịch sử, cảnh quan, dân sinh, phong tục, âm nhậc dân gian …) và nắm được sự khác biệt của các vùng ;

– Hạ lưu, châu thổ sông Vàm Cỏ.

– Đồng Tháp Mười

– Vùng đất kẹp giữa sông Hậu và sông Tiền.

– Vùng hữu ngạn sông Hậu.

Ngoài ra, trong mỗi vùng cũng cần nắm rõ sự phân chia nội bộ như : vùng đất kẹp giữa sông Hậu, sông Tiền cũng phải chia ra :

–Vùng Tân Châu, Chợ Mới.

— Vùng Sa Đéc, Vĩnh Long, Bến Tre

— Vùng Trà Vinh.

[Ở đây tôi không dùng đơn vị hành chánh là tỉnh để các bạn tiện việc tìm tư liệu và dễ dàng nhận ra sự khác biệt giữa các vùng]

Ví dụ :

2.1) Cư dân “miệt vườn” có lối sống khác với cư dân “miệt dưới”, cư dân nơi “đất gò” khác với cư dân sống tại “vùng bưng” … do điều kiện về thổ nhưỡng, nông sản, vị trí địa lý … từ đó có lối cư xử, phong cách sống, ẩm thực … khác nhau.

2.2) Lối xưng hô của cư dân miệt “Hậu Giang” khác hẳn “miệt vườn”. Miệt Hậu Giang có sự ảnh hưởng khá nhiều của người Tiều, miệt vườn thì như dân miền Trung.

2.3) Vận dụng âm nhạc, nghệ thuật vào bài thuyết minh :

Nếu HDV đưa khách Nam bộ đi Hà Tiên, khi ấy HDV khó có thể dùng chiêu giới thiệu văn hóa, phong tục Nam bộ nữa rồi, mà HDV nên mở đề tài nào khác mà du khách ưa thích, ví dụ : Ở chủ đề về họ Mạc ở Hà Tiên, HDV phải nắm được nội dung vở cải lương “Áo cưới trước cổng chùa” cùng những nhận định phản hồi; từ đó sáng tạo nên đề tài thuyết minh phù hợp, thu hút được sự chú ý của khách.

* * *

Khi tìm ra những sự khác biệt trên, bạn sẽ thấy rõ ràng, miền Tây không phải “nơi nào cũng giống nhau”. Sự khác biệt đó còn là một nguồn vô tận để bạn khai thác đề tài thuyết minh khi đi trên tuyến ở miền Tây Nam bộ.

Ngoài ra, vận dụng tốt các nội dung thuyết minh trên tuyến cũng giúp cho việc tăng nét hấp dẫn cho những điểm đến.

Ví dụ :

2.4) Khi giới thiệu về họ Mạc ở Hà Tiên, HDV có thể liên kết với sự tích Mạc Cửu đã “nhặt” được kho báu rồi trở nên giàu có để giới thiệu về truyền tích Kho báu họ Mạc tại Hà Tiên. Sau đó, khi đưa du khách đến Thạch Động, chỉ cho khách thấy “lối xuống Kho báu” trùng hợp như thế nào với bài thơ Khả thủy sơn nhơn

Trời tây ngã bóng chênh chênh

Soi vào hang đá long lanh ngọc vàng

Bật mí : Nội dung “kho báu họ Mạc” + “Thạch Sanh vào hang chém chằn” cũng đủ cho HDV thao thao bất tuyệt trong Thạch Động, chỉ e là không đủ thời gian nói mà thôi vì còn phải dành thời gian cho du khách ngắm thạch nhũ, phong cảnh rồi còn chụp ảnh, mua hàng lưu niệm …

Vài dòng thong dong, mong được bạn đọc bổ khuyết.

4 Responses

  1. cam on Toan nhe, bay viet rat hay va bo ich !

  2. thank anh rat nhieu ve nguon tai lieu nay that la thu vi,doi khi nhung dieu nay da bi nguoi khac hieu lam,ung ho anh

  3. mình muốn biết tầm wan trong của việc tìm hiểu tâm lý du khách trong công tác hướng dẫn. bạn có thể cho ý kiên ko

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: