Chuyện vua Gia Long

Tôi không phải là Sử gia và blog của tôi cũng không phải là diễn đàn, tôi chỉ nêu những ý kiến về việc này theo một góc nhìn khác – mang tính cá nhân – để các bạn có quan tâm đến nội dung này có thêm cách nhìn nhận khác. Đặc biệt khi bạn có nhiệm vụ thuyết minh về nhà Nguyễn, hay khi nói về việc “trả thù tàn ác” của vua Gia Long

Rất nhiều người đều nói vua Gia Long đã “bất” đủ thứ (bất nghĩa, bất minh …) nhất là trong việc trả thù kiểu tận diệt khi ông lên ngôi. Thử nhìn theo các góc khác :

– Các triều đại phong kiến (trước đó và cả Nguyễn lẫn Tây Sơn) đều có hình phạt “tru di tam tộc” (nghe nói có cả cửu tộc !), nhất là đối với tội bất trung. Như việc nhiều người a tòng theo Tây Sơn – khi đó bị nhà Nguyễn coi là giặc – bị xử nặng nhẹ hay những người có địa vị cao cấp bị xử theo tội này là không có gì bàn cãi. Chuyện này, ở xã hội hiện đại cũng đâu có lạ, dù là dưới hình thức khác, “chủ nghĩa lý lịch”, “học tập CT” vẫn còn sờ sờ ra đấy mà !

– Nỗi hận bị kẻ thù tận diệt của Nguyễn Ánh có thể nói là quá thâm sâu. Nhưng hết phen này lại đến phen khác, ông đều thoát được. Nếu nói theo kiểu ngày xưa, là do ông có “chân mạng đế vương”. Nhìn rõ một chút, ông trốn được, thoát được là do lòng dân Đàng Trong vẫn còn theo nhà Nguyễn, nhất là tại Gia Định. Mở rộng một chút, khi nhà Thanh theo chân vua Lê Chiêu Thống vào Bắc Hà, các nhà lãnh đạo Tây Sơn đang cầm quyền tại Thăng Long phải rút về Tam Điệp vì lòng dân Bắc Hà không theo họ.

– Nhà Tây Sơn qua bao lần đều muốn tận diệt nhà Nguyễn, từ người sống cho đến kẻ đã chết. Sử sách còn ghi nhận vào năm 1790, nhà Tây Sơn đã cho quật tan tành các lăng tẩm của các vị chúa Nguyễn , chỉ còn duy nhất lăng bà Chiêu Nghi là còn nguyên, và hình như sau này khi các vị vua Nguyễn cho khôi phục lại các lăng bị quật phá, đều dựa theo mô thức của lăng này. Vua Gia Long khi hạ lệnh đào phá lăng mộ và xử tội thi hài vua Quang Trung, ông có nói Trẫm vì bao đời Tiên vuơng mà làm chuyện này.

– Chuyện “cõng rắn cắn gà nhà”, xin phép được trích lời của Sử quan Phan Huy Lê – chủ tịch Hội Khoa học lịch sử VN :

Đúng là trong cuộc đấu tranh chống Tây Sơn, Nguyễn Ánh đã đưa quân Xiêm vào. Trước đây có quan điểm cực đoan gọi đây là hành động “cõng rắn cắn gà nhà”, là “bán nước”. Đúng là không thể biện hộ cho hành động “không sáng” này, cũng có thể coi là một tì vết trong sự nghiệp của Nguyễn Ánh, nhưng phải nhìn nhận công bằng. Trong những cuộc đấu tranh bên trong quyết liệt, việc nhờ đến ngoại viện là chuyện thường xảy ra trong lịch sử …

Trong tình thế của Nguyễn Ánh lúc đó, bị đánh bật khỏi đất Gia Định, lưu vong, nên phải nhờ ngoại viện để chống Tây Sơn. Có thực tế là thế lực Nguyễn Ánh yếu, không kiềm chế nổi quân Xiêm, chính ông đã có lúc than thở: Ta đưa quân Xiêm vào thế này, giờ nó cướp bóc giết hại nhân dân, nhân dân oán thán như vậy, ta được nước còn có nghĩa gì

Việc này nhìn lại trong xã hội hiện đại, đâu thiếu những sự kiện tương tự. chính phủ Afghanistan hiện tại có bị coi là “cõng rắn cắn gà nhà” ? Hay ông Samdech Hun Sen có bị coi là “rước voi về dày mả tổ” khi Việt Nam đưa quân sang đánh Polpot ?

Còn nhiều lắm những nhận định một chiều. Nếu bạn không muốn là người “đào mồ” người đã khuất, dựng thi hài họ dậy để nghe lời ta thán, xử tội thì tốt nhất là chỉ cung cấp thông tin chứ đừng phán xét. Nhưng việc cung cấp thông tin cũng phải có hai chiều, bạn nhé !

3 Responses

  1. Đề tài về nhà Nguyễn kéo dài từ hai thế kỷ đã qua cho đến ngày nay – tôi không phải là quan tòa để luận công hay tội của nhà Nguyễn, nhà Tây Sơn – xem ra cũng gần giống như cuộc chiến tranh Nam Bắc gần đây.

    Tiếc một điều vào thời Nguyễn – so với hiện nay người ta sống với phương tiện truyền thông hiện đại – đã rập khuông theo kiểu Trung Hoa mà không nhìn một nước nhỏ bên cạnh: Nhật Bản với đường lối cai trị của Minh Trị, trong khi các cường quốc tranh dành lấn chiếm các nước khác làm thuộc địa, Minh Trị đã xử lý khôn ngoan «một con cọp đã lỡ bước vào nhà, ta mời cả lũ cọp cùng vào» để tích lủy, tiếp thu và học tập những kỷ thuật tiên tiến ở các đế quốc – khi Trung Hoa bị thập bát liên quân chiếm đóng, khai thác nguồn tài nguyên cho đến khi bị Đế quốc Anh bắt tiêu thụ nha phiến và lấy thuế… thì Nhật Bản đã đánh bại Hải quân Nga Hoàng ở eo biển Đối Mã (Tsushima, 1905).

    Cả đám vua quan nhà Nguyễn đã cười vào mặt Bùi Viện khi ông tường trình về chuyện đèn treo ngược cháy sáng mà không có dầu (đèn điện) khi ông đi công du ở châu Âu, tiếc là triều Nguyễn không theo được chủ trương của Minh Trị nhằm canh tân đất nước một cách có hiệu quả hơn. Tuy nhiên, đó cũng là một phần lịch sử của dân tộc – Bàn về công tội, có hay không, cũng đã là lịch sử VN.

  2. Dung la ko nen nhjn nhan nha Nguyen chj theo 1 goc nhjn phjen djen! Ma hay nhjn nhan that cong bang o nhju goc do khac nhau!
    Chj hoj tjec 1 djeu do la nha Nguyen ko chju canh tan dat nuoc som! Gjong nhu Nhat Ban thj bay h Viet Nam cung co the da la 1 cuong quoc roj!
    Lich su van la lich su!

  3. Vâng, lịch sử có nhiều chuyện “giá mà”. Và nếu những cái “giá” đó thành sự thật thì không biết chúng ta tiến tới đâu, mà hổng chừng giống như người Mân Việt luôn rồi, phải không nhỉ ?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: