Thuyết minh về núi Tà Zôn tỉnh Bình Thuận (phần 1)

(Ảnh núi Tà Zôn, nguồn http://360.yahoo.com/profile-8lS.UvQ_c6do9gs8MdbNxve0T5mN)

Theo yêu cầu của một số bạn sinh viên DL, dưới đây là dẫn hướng thuyết minh về núi Tà Zôn tại Bình Thuận.


1) Vị trí :

Ngọn núi nằm trên địa phận huyện Hàm Thuận Bắc thuộc tỉnh Bình Thuận, có độ cao tuyệt đối 386 mét (so với mực nước biển trung bình tại Hà Tiên). Cách Phan Thiết khoảng 17km về hướng Hà Nội.

2) Về tên gọi :

Tên là Tà Dôn, nhưng cũng có người đọc là Đôn (hay Đon), có lẽ vì sợ sai lạc chăng mà sau 1975 người ta đổi là Tà Zôn.

Nghĩa của tên này chưa rõ, nhưng có thể khẳng định đây là một địa danh được hình thành qua quá trình tiếp xúc giữa các dân tộc trên vùng đất này và được Việt hóa. Nếu theo “thói quen”, tạm thời giải nghĩa là “ông thần Don”.

Theo nhiều người kể thì đất Bình Thuận có bốn ngọn núi thiêng và nhà nghiên cứu hải ngoại Nguyễn Đức Hiệp có kể ra là “Tà Cú, Tà Ban, Tà Lễ và Tà Đôn”; nhưng cũng có người nói là Bình Thuận có “ngũ tà”. Có sự khác nhau về tên của các “ông Tà” trong “tứ tà” hay “ngũ tà” của Bình Thuận, có thể kể ra các tên được nhắc đến :

– Tà Cú (Tà Kú, Tà Kou) : tên ngọn núi nổi tiếng nhất tại huyện Hàm Thuận Nam.

– Tà Zôn (Tà Don, Tà Dôn) : tên ngọn núi nổi tiếng nhất tại huyện Hàm Thuận Bắc.

– Tà Pao (hay Tà Bao ?) : Năm 1999 có tin Đức Mẹ hiện thân tại vùng núi Phương Lâm thuộc huyện Tân Phú tỉnh Đồng Nai; theo giải thích của chính quyền thì sau đợt lũ lớn vào tháng 7/1999 đã tạo ra một rãnh đá cao vài trăm mét trong khe núi, khi ánh nắng chiếu vào, cùng với hơi nước bốc lên đã tạo nên hiện tượng cầu vồng quang học, nhìn xa người ta tưởng tượng là Đức Mẹ (vùng này có rất đông các giáo xứ và giáo dân Thiên Chúa). Sau hiện tượng này, các vị Linh mục xác nhận trong khu rừng Tà Pao thuộc xã Đồng Kho huyện Tánh Linh tỉnh Bình Thuận giáp ranh, có tượng Đức Mẹ cao khoảng 4 mét, được dựng lên từ năm 1959 rồi do chiến sự nên bỏ hoang. Thế là người ta đổ xô đến Tà Pao để mong nhìn thấy hiện thân của Mẹ và để cầu xin. Ngày nay nơi đây trở thành trung tâm hành hương Đức Mẹ Tà Pao khá nổi tiếng của Thiên Chúa giáo. Tượng được đặt trên một ngọn núi nhỏ, nhiều người gọi đó là núi Tà Pao.

Thực tế, Tà Pao là tên của cả vùng. Vùng này có trạm thủy văn Tà Pao trên sông La Ngà. Có dự án công trình thủy lợi Tà Pao lấy nước từ sông La Ngà và từ nguồn nước xả của nhà máy thủy điện Hàm Thuận – Đa Mi để phục vụ nước tưới cho khoảng 25.000ha đất canh tác thuộc huyện Tánh Linh cùng huyện Đức Linh tỉnh Bình Thuận và huyện Tân Phú cùng Xuân Lộc thuộc tỉnh Đồng Nai (tổng số vốn đầu tư ước tính hơn 2.500 tỉ đồng, dự kiến khởi công năm 2008). Nhưng không tìm thấy ngọn núi vô danh nào “đủ lớn” để xứng tầm là một “ông Tà” cả ngoài một núi khá lớn bên tả ngạn sông La Ngà, phía đông trung tâm Tánh Linh có tên là núi Ông với đỉnh cao nhất là Dang S’Ruin cao 1302 mét. Còn ngọn núi có tượng Đức Mẹ chỉ là một ngọn đồi trong số nhiều ngọn đồi khác ở vùng trung du này.

Ngoài ra có một thông tin nhỏ nhắc về chuyện kho báu của vua Chế Bồng Nga chôn trong núi Tà Pao. Ái chà, cả vùng này có vô số ngọn đồi (núi nhỏ) không biết là ngọn nào đây ?

– Tà Pứa : tên một thôn của xã Đức Phú, huyện Tánh Linh; thôn có nhiều đồng bào dân tộc K’Ho sinh sống. Nơi có người nông dân đầu tiên đã mang nghề trồng dó tạo trầm về cho Tánh Linh và tỉnh Bình Thuận. Địa bàn thôn có tuyến Tỉnh lộ ĐT713 nối Đức Linh với Quốc lộ 20 (Lâm Đồng), có đèo Tà Pứa và cạnh đèo là một hệ thống nhiều thác nước đẹp như thác Đầu Trâu, thác Trượt; trong đó hùng vĩ nhất là thác Mưa Bay với độ cao 40 mét. Nhưng không tìm thấy tài liệu tin cậy nào nhắc về núi Tà Pứa !

– Tà Đôn : chưa tìm thấy tài liệu đáng tin cậy nói về ngọn núi hay địa danh này. Có lẽ là do chữ Tà Don đọc ra chăng ?

– Tà Ban : chưa tìm thấy tài liệu đáng tin cậy nói về ngọn núi hay địa danh này.

– Tà Mon : tên một thôn được hình thành sau năm 1975 thuộc xã Tân Lập, huyện Hàm Thuận Nam. Có cổng xe lửa tên Tà Môn; có cầu Tà Mon trên quốc lộ 1A (km1746+299); có hồ thủy lợi Tà Mon giúp nước tưới cho nông dân trong vùng trồng thanh long; có rừng Tà Mon thuộc rừng phòng hộ Sông Móng – Ka Pét nhưng đã bị lâm tặc tàn phá cộng thêm cư dân quanh vùng khai hoang làm “trang trại”. Nhưng không thấy có ngọn núi nào mang tên này. Quanh Tà Mon, hướng Nam có đỉnh Núi Nhọn cao 569 mét, hướng Bắc có đỉnh núi Giang Co cao 342 mét và xa hơn nữa (băng qua đường sắt, về hướng Tây Bắc) có đỉnh núi Nhan cao 386 mét.

– Tà Lể : không rõ, có thể có thôn tại huyện Tánh Linh mang tên này nhưng không tìm thấy ngọn núi Tà Lể.

Do chưa tìm thấy nguồn tư liệu đáng tin cậy nào nói về “ngũ tà” hay “tứ tà”, ta chỉ nên nói có “hai ông tà” nổi bật nhất, gắn liền với thành phố Phan Thiết mà thôi : “Quê em ở giữa hai tà, …

(còn tiếp)

2 Responses

  1. em cũng tìm tài liệu này cho bài tiểu luận của mình, em làm xong rồi, vừa mới nộp bài luôn.ha ha giá mà a làm bài này sớm chút nhỉ!
    núi Tà Dôn cũng là nơi mà nhiều người đến xem hiện tượng nhật thực toàn phần diễn ra vào ngày 24/10/2005 ,đó cũng là thời điểm mà PT như nàng công chúa ngủ trong rừng được đánh thức. hi hi…
    aT làm tiếp đi. em lưu cái bài này làm tư liệu nhen.cảm ơn aT.

  2. Hj, em cam on anh ze caj de taj Nui Ta Don nay nha! No rat bo ich doj zoj E lam! Hj! Hj zong la A se con post len nhju de taj hay cho tuj E nua nha!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: